Richtlijn 2005/28/EG van de Commissie van 8 april 2005 tot vaststelling van beginselen en gedetailleerde richtsnoeren inzake goede klinische praktijken wat geneesmiddelen voor onderzoek voor menselijk gebruik betreft en tot vaststelling van de eisen voor vergunningen voor de vervaardiging of invoer van die geneesmiddelen (Voor de EER relevante tekst)
DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN,
Gelet op het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap,
Gelet op Richtlijn 2001/20/EG van het Europees Parlement en de Raad van 4 april 2001 betreffende de onderlinge aanpassing van de wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen van de lidstaten inzake de toepassing van goede klinische praktijken bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor menselijk gebruik1, en met name op artikel 1, lid 3, artikel 13, lid 1, en artikel 15, lid 5,
(1) Overeenkomstig Richtlijn 2001/20/EG moeten beginselen van goede klinische praktijken worden vastgesteld, alsook gedetailleerde richtsnoeren die met die beginselen in overeenstemming zijn, minimumeisen voor de verlening van vergunningen voor het vervaardigen en invoeren van geneesmiddelen voor onderzoek en gedetailleerde richtsnoeren voor de documentatie in verband met de klinische proeven betreffende de toetsing van de overeenstemming van die klinische proeven met Richtlijn 2001/20/EG.
(2) De beginselen en richtsnoeren inzake goede klinische praktijken moeten waarborgen dat bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor onderzoek, zoals gedefinieerd in artikel 2, onder d), van Richtlijn 2001/20/EG, de mensenrechten en de menselijke waardigheid worden beschermd.
(3) Richtlijn 2003/94/EG van de Commissie van 8 oktober 2003 tot vaststelling van de beginselen en richtsnoeren inzake goede praktijken bij het vervaardigen van geneesmiddelen voor menselijk gebruik en geneesmiddelen voor onderzoek voor menselijk gebruik2 bevat eisen voor de vervaardiging die moeten gelden voor geneesmiddelen voor onderzoek. Titel IV van Richtlijn 2001/83/EG van het Europees Parlement en de Raad van 6 november 2001 tot vaststelling van een communautair wetboek betreffende geneesmiddelen voor menselijk gebruik3 bevat, als onderdeel van de eisen voor aanvragen voor een vergunning voor het in de handel brengen, bepalingen betreffende vergunningen voor de vervaardiging van geneesmiddelen. In artikel 3, lid 3, van die richtlijn is echter bepaald dat deze eisen niet gelden voor geneesmiddelen die voor proeven in het kader van onderzoek en ontwikkeling zijn bestemd. Daarom moeten minimumeisen worden vastgesteld betreffende aanvragen voor en het beheer van vergunningen voor de vervaardiging of de invoer van geneesmiddelen voor onderzoek, alsmede voor de verlening en de inhoud van de vergunningen, teneinde de kwaliteit van de bij klinische proeven gebruikte geneesmiddelen voor onderzoek te waarborgen.
(4) Met het oog op de bescherming van proefpersonen en om te zorgen dat geen onnodige klinische proeven worden uitgevoerd, moeten zodanige beginselen en gedetailleerde richtsnoeren inzake goede klinische praktijken worden vastgesteld dat de resultaten van de proeven voor gebruik in een latere fase worden gedocumenteerd.
(5) Om te waarborgen dat alle bij het ontwerpen, opzetten, uitvoeren en vastleggen van klinische proeven betrokken deskundigen en individuen dezelfde normen voor goede klinische praktijken toepassen, moeten beginselen en gedetailleerde richtsnoeren inzake goede klinische praktijken worden vastgesteld.
(6) In elke lidstaat moeten op de grondslag van gemeenschappelijke gedetailleerde richtsnoeren bepalingen betreffende de werking van de ethische commissies worden vastgesteld, teneinde de bescherming van proefpersonen te verzekeren, terwijl tevens een geharmoniseerde toepassing in de verschillende lidstaten van de door de ethische commissies te volgen procedures moet worden toegestaan.
(7) Om te verzekeren dat de klinische proeven aan de bepalingen betreffende goede klinische praktijken voldoen, moeten inspecteurs de praktische doeltreffendheid van die bepalingen waarborgen. Het is daarom van wezenlijk belang dat gedetailleerde richtsnoeren worden vastgesteld betreffende de minimumnormen voor de kwalificatie van de inspecteurs, in het bijzonder ten aanzien van hun opleiding en scholing. Om dezelfde reden moeten gedetailleerde richtsnoeren betreffende de inspectieprocedures, en in het bijzonder betreffende de samenwerking van de diverse bureaus, en het vervolg op de inspecties worden vastgesteld.
(8) De Internationale Harmoniseringsconferentie (ICH) is in 1995 overeengekomen dat een geharmoniseerde aanpak voor goede klinische praktijken moet worden bepaald. Rekening moet worden gehouden met de consensusnota die door het Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik (CHMP) van het Europees Geneesmiddelenbureau (hierna „Bureau” genoemd) is goedgekeurd en door dit Bureau is gepubliceerd.
(9) Opdrachtgevers, onderzoekers en andere deelnemers moeten rekening houden met de door het CHMP goedgekeurde en door het Bureau gepubliceerde wetenschappelijke richtsnoeren met betrekking tot de kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid van geneesmiddelen voor menselijk gebruik, alsook met de andere communautaire farmaceutische richtsnoeren die de Commissie in de verschillende delen van „The rules governing medicinal products in the European Union” heeft gepubliceerd.
(10) Bij de uitvoering van klinische proeven met geneesmiddelen voor onderzoek voor menselijk gebruik moeten de veiligheid van de proefpersonen en de bescherming van hun rechten worden gewaarborgd. De nadere regelingen die de lidstaten overeenkomstig artikel 3, lid 1, van Richtlijn 2001/20/EG hebben vastgesteld voor personen die niet bekwaam zijn hun geïnformeerde schriftelijke toestemming te geven, moeten ook gelden voor personen die tijdelijk, in noodsituaties, niet bekwaam zijn hun toestemming te geven.
(11) Niet-commerciële klinische proeven die worden uitgevoerd door onderzoekers zonder de deelneming van de farmaceutische industrie, kunnen veel voordeel voor de betrokken patiënten opleveren. Richtlijn 2001/20/EG erkent de bijzondere situatie van deze niet-commerciële klinische proeven. In het bijzonder moet, wanneer proeven met toegelaten geneesmiddelen worden uitgevoerd op patiënten wier kenmerken met de toegelaten indicatie overeenkomen, rekening worden gehouden met de eisen inzake vervaardiging of invoer waaraan deze toegelaten geneesmiddelen reeds voldoen. Het zou echter wegens de specifieke voorwaarden waaronder niet-commerciële proeven worden uitgevoerd, ook noodzakelijk kunnen zijn, dat de lidstaten specifieke uitvoeringsregelingen vaststellen, die op deze proeven, niet alleen wanneer deze met toegelaten geneesmiddelen op patiënten met dezelfde kenmerken worden uitgevoerd, moeten worden toegepast om aan de bij deze richtlijn opgelegde beginselen te voldoen, in het bijzonder voorzover het gaat om de eisen die voor toelating aan de vervaardiging of invoer worden gesteld en betreffende de documentatie die voor het permanente dossier van de proef moet worden ingediend en gearchiveerd. Wegens de omstandigheden waaronder niet-commercieel onderzoek door openbare onderzoekers wordt uitgevoerd, en de plaatsen waar dit onderzoek plaatsvindt, is de toepassing van bepaalde aspecten van goede klinische praktijken onnodig of wordt deze met andere middelen gegarandeerd. De lidstaten moeten in deze gevallen bij de vaststelling van specifieke uitvoeringsregelingen ervoor zorgen dat de doelstellingen van de bescherming van de rechten van de aan de proef deelnemende patiënten en, in het algemeen, de juiste toepassing van de beginselen van goede klinische praktijken worden gewaarborgd. De Commissie zal een ontwerp opstellen met richtsnoeren hieromtrent.
(12) De in deze richtlijn vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Permanent Comité voor geneesmiddelen voor menselijk gebruik,
HEEFT DE VOLGENDE RICHTLIJN VASTGESTELD:
Artikel 1
Deze richtlijn bevat de volgende bepalingen die gelden voor geneesmiddelen voor onderzoek voor menselijk gebruik:
- a) de beginselen van goede klinische praktijken en de gedetailleerde richtsnoeren, in overeenstemming met die beginselen, zoals bedoeld in artikel 1, lid 3, van Richtlijn 2001/20/EG, voor het ontwerpen, uitvoeren en verslag doen van klinische proeven op mensen waarbij die geneesmiddelen zijn betrokken;
- b) de in artikel 13, lid 1, van Richtlijn 2001/20/EG bedoelde eisen voor vergunningen voor de vervaardiging of invoer van die geneesmiddelen;
- c) de in artikel 15, lid 5, van Richtlijn 2001/20/EG bedoelde gedetailleerde richtsnoeren betreffende de documentatie in verband met klinische proeven, de archivering, de kwalificaties van de inspecteurs en de inspectieprocedures.
Artikel 2
Artikel 3
Artikel 4
Artikel 5
Artikel 6
Artikel 7
Artikel 8
Artikel 9
Artikel 10
Om een vergunning te kunnen verkrijgen, moet de aanvrager ten minste aan de volgende eisen voldoen:
- a) hij noemt in zijn aanvraag de te vervaardigen of in te voeren soorten geneesmiddelen en farmaceutische vormen;
- b) hij preciseert in zijn aanvraag de toepasselijke vervaardigings- of invoerhandelingen;
- c) hij geeft in zijn aanvraag in voorkomend geval een gedetailleerde beschrijving van het vervaardigingsprocédé, bijvoorbeeld bij de inactivering van virale of ongebruikelijke ziekteverwekkers;
- d) hij specificeert in zijn aanvraag de plaats waar de producten moeten worden vervaardigd, of waar hij over geschikte en toereikende gebouwen, technische apparatuur en controlefaciliteiten voor de vervaardiging of invoer van de producten beschikt die voldoen aan de voorschriften van Richtlijn 2003/94/EG inzake de vervaardiging, controle en opslag van de producten;
- e) hij beschikt te allen tijde over ten minste één bevoegde persoon zoals bedoeld in artikel 13, lid 2, van Richtlijn 2001/20/EG.
Artikel 11
Artikel 12
Artikel 13
De houder van de vergunning moet ten minste aan de volgende verplichtingen voldoen:
- a) hij moet over personeel beschikken dat voldoet aan de wettelijke eisen die de betrokken lidstaat aan de vervaardiging en controle stelt;
- b) hij moet de geneesmiddelen voor onderzoek of toegelaten geneesmiddelen uitsluitend in overeenstemming met de wettelijke voorschriften van de betrokken lidstaten afvoeren;
- c) hij moet de bevoegde autoriteit vooraf in kennis stellen van wijzigingen die hij in één van de overeenkomstig artikel 10, lid 1, verstrekte inlichtingen wil aanbrengen en hij moet de bevoegde autoriteit onverwijld ervan in kennis stellen wanneer de in artikel 13, lid 2, van Richtlijn 2001/20/EG bedoelde bevoegde persoon onverwachts wordt vervangen;
- d) hij moet het personeel van de bevoegde autoriteit van de betrokken lidstaat te allen tijde toegang tot zijn gebouwen geven;
- e) hij moet de in artikel 13, lid 2, van Richtlijn 2001/20/EG bedoelde bevoegde persoon in staat stellen zijn taken te vervullen, onder meer door alle noodzakelijke middelen ter beschikking te stellen;
- f) hij moet de in het Gemeenschapsrecht neergelegde beginselen en richtsnoeren inzake goede praktijken bij het vervaardigen van geneesmiddelen naleven.
Artikel 14
Artikel 15
Artikel 16
Artikel 17
Artikel 18
Artikel 19
Artikel 20
Artikel 21
Artikel 22
Artikel 23
Inspecties inzake goede klinische praktijken kunnen bij elk van de volgende gelegenheden geschieden:
- a) voor, tijdens of na de uitvoering van klinische proeven;
- b) als onderdeel van de controle van aanvragen van vergunningen voor het in de handel brengen;
- c) als vervolg op het verlenen van een vergunning.
Artikel 24
Artikel 25
Artikel 26
Artikel 27
De lidstaten stellen de vereiste procedures vast voor:
- a) de aanstelling van deskundigen die de inspecteurs zo nodig begeleiden;
- b) het verzoeken om inspecties of hulp van andere lidstaten in overeenstemming met artikel 15, lid 1, van Richtlijn 2001/20/EG, en de samenwerking op inspectielocaties in andere lidstaten;
- c) het organiseren van inspecties in derde landen.